Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) 2025 y\u0131l\u0131 m\u00fcdahale al\u0131m fiyatlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, yeni bir tart\u0131\u015fma ba\u015flad\u0131. Ekmeklik bu\u011fday ile durum bu\u011fday\u0131n ayn\u0131 fiyat a\u00e7\u0131klanmas\u0131 stratejik hata tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirirken, Uluslararas\u0131 Diplomaside \u00f6nemli g\u00f6revlerde bulunmu\u015f olan \u015eaban Buttanr\u0131, T\u00fcrkiye’nin durum bu\u011fday\u0131nda iyi bir noktaya geldi\u011fini ancak a\u00e7\u0131klanan al\u0131m fiyat\u0131n\u0131n bu duruma darbe vurabilece\u011fini bildirdi. <\/p>\n
\u015eaban Buttanr\u0131’n\u0131n sosyal medya hesab\u0131ndan payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirme \u015f\u00f6yle… <\/p>\n
Durum Bu\u011fday\u0131 ve Ekmeklik Bu\u011fday Fiyatlar\u0131n\u0131n E\u015fitlenmesi: Stratejik Bir Hata m\u0131?<\/p>\n
D\u00fcn TMO\u2019nun a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 bu\u011fday m\u00fcdahale al\u0131m fiyatlar\u0131na dair k\u0131sa bir de\u011ferlendirme yapm\u0131\u015ft\u0131m. Ancak \u00fczerinde esas durulmas\u0131 gereken konu, ilk kez makarnal\u0131k durum bu\u011fday\u0131 ile ekmeklik bu\u011fday fiyatlar\u0131n\u0131n e\u015fitlenmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu karar, hem \u00fcretici hem de sanayici a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik ve rekabet g\u00fcc\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi riskler bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
Hat\u0131rlatmakta fayda var: T\u00fcrkiye, son \u00fc\u00e7 y\u0131la kadar ciddi bir durum bu\u011fday\u0131 ithalat\u00e7\u0131s\u0131yd\u0131. Kanada, Rusya, Yunanistan, Meksika, Avustralya, Kazakistan hatta Hindistan gibi \u00fclkelerden bulgur ve makarna sanayii i\u00e7in durum bu\u011fday\u0131 ithal ediyorduk. Ancak son \u00fc\u00e7 y\u0131lda T\u00fcrkiye bu alanda b\u00fcy\u00fck bir at\u0131l\u0131m yapt\u0131 (bunda TMO’un pay\u0131 da b\u00fcy\u00fck) ve net ihracat\u00e7\u0131 konumuna geldi. Kanada gibi geleneksel \u00fcretici \u00fclkelerdeki \u00fcretim sorunlar\u0131, d\u00fcnya fiyatlar\u0131n\u0131 600 USD\/ton seviyesinin \u00fczerine ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131 ve T\u00fcrkiye bu ortam\u0131 \u00e7ok iyi de\u011ferlendirerek dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekti. Nitekim \u0130talya ba\u015fta olmak \u00fczere pek \u00e7ok b\u00fcy\u00fck al\u0131c\u0131 \u201cBu T\u00fcrkler nereden \u00e7\u0131kt\u0131?\u201d sorusunu sormaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Oysa \u015fimdi a\u00e7\u0131klanan 13.750 TL\/ton\u2019luk m\u00fcdahale fiyat\u0131 hem birinci s\u0131n\u0131f ekmeklik hem de durum bu\u011fday\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 seviyede. Bu olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir karar. Oysa d\u00fcnyada durum bu\u011fday\u0131 fiyat\u0131 ekmeklik bu\u011fdaya k\u0131yasla genellikle %20 ila %120 daha y\u00fcksek olur (K\u0131z\u0131ltepe hari\u00e7! – ama 50 den fazla olan un fabrikalar\u0131n\u0131n Irak’tan dolay\u0131 kapanmas\u0131 ile bu denge de\u011fi\u015fecek).<\/p>\n
2025 Ocak-May\u0131s d\u00f6nemine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, d\u00fcnyan\u0131n her yerine teslim ekmeklik bu\u011fday fiyat\u0131 240-250 USD\/ton seviyesinde i\u015flem g\u00f6r\u00fcrken, durum bu\u011fday\u0131 320-350 USD\/ton band\u0131ndayd\u0131. Aradaki fark durum bu\u011fday\u0131n\u0131n kalitesi, s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00fcretim ve kullan\u0131m alan\u0131n\u0131n \u00f6zel olu\u015fundan kaynaklan\u0131yor (d\u00fcnyada y\u0131ll\u0131k 35 milyon durum bu\u011fday\u0131 \u00fcretilirken ekmeklik bu\u011fday \u00fcretimi 800 milyon ton civar\u0131ndad\u0131r).<\/p>\n
Peki biz neden bu kadar kaliteli durum bu\u011fday\u0131 \u00fcretmemize ra\u011fmen bunu ham ya da yar\u0131 mamul olarak d\u00fcnya pazarlar\u0131na yeterince sunam\u0131yoruz? \u00dclkemizin \u00f6zellikle G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019daki bereketli ovalar\u0131nda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda durum bu\u011fday\u0131 yeti\u015fiyor. Ancak markala\u015fma, tan\u0131t\u0131m ve \u00fcr\u00fcn kategorile\u015ftirme konular\u0131nda eksiklerimiz var. Bu s\u0131rada Rusya \u201cTaganrog durum bu\u011fday\u0131\u201d s\u00f6z\u00fcm ona 1900’l\u00fc y\u0131llarda s\u00f6zde efsanevi durum bu\u011fdaylar\u0131n\u0131 yeniden piyasaya s\u00fcrme \u00e7abas\u0131ndalar. Oysa sanayicilerimiz Rus durum bu\u011fday\u0131n\u0131n kalitesini bizim \u00fcr\u00fcnlerimizle k\u0131yas dahi etmiyor. Sava\u015fta olan Rusya bile mal\u0131n\u0131n k\u0131ymetini bizden daha iyi de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n
As\u0131l mesele \u015fu: T\u00fcrkiye y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 1.5 milyon ton makarna ihra\u00e7 ediyor. Yeni makarna tesisleri kuruluyor. Bu tesislerin kapasiteleri birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde 5 milyon tonun \u00fczerine \u00e7\u0131kacak. E\u011fer bu tesisler y\u00fcksek kaliteli durum bu\u011fday\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015facaksa, i\u00e7 piyasada y\u0131ll\u0131k 5-6 milyon tonluk bir arz\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u015fekilde sa\u011flanmas\u0131 gerekiyor. Aksi takdirde ya ithalat yeniden g\u00fcndeme gelecek ya da sanayiciler tesislerini yurtd\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131may\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek – t\u0131pk\u0131 daha \u00f6nce tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde oldu\u011fu gibi – ya da Afrika veya G\u00fcney Amerika pazarlar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fck vas\u0131fl\u0131 adi bu\u011fdaydan \u00fcretime devam edecek.<\/p>\n
Tam T\u00fcrkiye bu alanda d\u00fcnya sahnesine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir oyuncu olarak \u00e7\u0131km\u0131\u015fken, Kanadal\u0131 \u00fcreticileri ilk kez tehdit ediyorken, a\u00e7\u0131klanan bu fiyat politikas\u0131 sanki bu s\u00fcreci baltal\u0131yor. Bu \u00fclkenin kaderi midir bilinmez ama ne zaman do\u011fru yola girsek, bir yerden bir m\u00fcdahale geliyor.<\/p>\n
Bu alanda ger\u00e7ekten iddial\u0131ysak baz\u0131 \u015feyleri g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
E\u011fer kaliteli makarna \u00fcretiminde \u0130talya ile yar\u0131\u015fmak istiyorsak\u2026<\/p>\n
E\u011fer yeni yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131yorsak, yeni hatlar kuruluyorsa\u2026<\/p>\n
E\u011fer Kanada\u2019ya kar\u015f\u0131 elimizdeki baz\u0131 avantajlar\u0131 de\u011ferlendirmek istiyorsak \u2013 \u00f6rne\u011fin \u0130talya\u2019ya yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ya da \u00fcr\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Kanada\u2019dan 2-3 ay \u00f6nce hasat edilmesi gibi\u2026<\/p>\n
E\u011fer durum bu\u011fday\u0131nda bir marka olmak ve Hindistan, M\u0131s\u0131r, \u0130ran gibi d\u00fc\u015f\u00fck kaliteye odaklanan \u00fcreticilerden ayr\u0131\u015fmak istiyorsak\u2026<\/p>\n
O zaman \u00e7ift\u00e7iyi destekleyen, sanayiciye \u00f6ng\u00f6r\u00fc sunan, dengeli, adil ve uzun vadeli bir tar\u0131m politikas\u0131na ihtiya\u00e7 var. Aksi takdirde elimizdeki rekabet avantaj\u0131 kal\u0131c\u0131 olmaz, hatta \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede kaybolabilir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) 2025 y\u0131l\u0131 m\u00fcdahale al\u0131m fiyatlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, yeni bir tart\u0131\u015fma ba\u015flad\u0131. Ekmeklik bu\u011fday ile durum bu\u011fday\u0131n ayn\u0131 fiyat a\u00e7\u0131klanmas\u0131 stratejik hata tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirirken, Uluslararas\u0131 Diplomaside \u00f6nemli g\u00f6revlerde bulunmu\u015f olan \u015eaban Buttanr\u0131, T\u00fcrkiye’nin durum bu\u011fday\u0131nda iyi bir noktaya geldi\u011fini ancak a\u00e7\u0131klanan al\u0131m fiyat\u0131n\u0131n bu duruma darbe vurabilece\u011fini bildirdi. \u015eaban Buttanr\u0131’n\u0131n sosyal …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3465,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-3464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-tarim-haberleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3464"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3464\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}