{"id":3646,"date":"2025-07-08T20:44:00","date_gmt":"2025-07-08T17:44:00","guid":{"rendered":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/2025\/07\/08\/tarimsal-hasila-74-milyar-dolar-mi-uzmanlar-gercek-uretim-degeri-aciklanmiyor\/"},"modified":"2025-07-08T20:44:00","modified_gmt":"2025-07-08T17:44:00","slug":"tarimsal-hasila-74-milyar-dolar-mi-uzmanlar-gercek-uretim-degeri-aciklanmiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/2025\/07\/08\/tarimsal-hasila-74-milyar-dolar-mi-uzmanlar-gercek-uretim-degeri-aciklanmiyor\/","title":{"rendered":"Tar\u0131msal has\u0131la 74 milyar dolar m\u0131? Uzmanlar: Ger\u00e7ek \u00fcretim de\u011feri a\u00e7\u0131klanm\u0131yor!"},"content":{"rendered":"<p>Tar\u0131m ve Orman Bakan\u0131 \u0130brahim Yumakl\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin tar\u0131msal b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle ilgili dikkat \u00e7eken bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. Yumakl\u0131, 2024 y\u0131l\u0131nda tar\u0131msal has\u0131lan\u0131n y\u00fczde 7 art\u0131\u015fla 74 milyar dolara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bununla birlikte T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fcnyada ilk 7 tar\u0131m \u00fclkesi aras\u0131na girdi\u011fini belirtti.<\/p>\n<p>Ancak tar\u0131m politakalar\u0131 uzmanlar\u0131, bu t\u00fcr verilerin kamuoyunda yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalara yol a\u00e7abilece\u011fini, a\u00e7\u0131klanan &#8216;tar\u0131msal has\u0131la&#8217; kavram\u0131n\u0131n \u00fcreticinin ger\u00e7ek gelirini ve sekt\u00f6rdeki maliyetleri yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n<p>Ergin Kahveci: Tar\u0131msal \u00fcretim de\u011feri bilinmeden has\u0131la a\u00e7\u0131klanamaz<\/p>\n<p>Tar\u0131m politikalar\u0131 uzman\u0131 ve Tar\u0131mdan Haber yazar\u0131 Ergin Kahveci, Yumakl\u0131\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak tar\u0131msal \u00fcretim de\u011feri ile katma de\u011fer ve has\u0131la kavramlar\u0131n\u0131n birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n<p>Kahveci\u2019ye g\u00f6re, tar\u0131msal has\u0131la diye sunulan veriler asl\u0131nda tar\u0131msal katma de\u011fere dayan\u0131yor. Oysa \u00fcreticilerin gelir d\u00fczeyini, \u00fcretim b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve tar\u0131msal faaliyetlerin ger\u00e7ek ekonomik hacmini anlamak i\u00e7in \u00f6nce Tar\u0131msal \u00dcretim De\u011feri (T\u00dcD) bilinmelidir.<\/p>\n<p>Tar\u0131msal \u00fcretim de\u011feri nedir?<\/p>\n<p>Tar\u0131msal \u00fcretim de\u011feri; sadece tarladan \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcnleri de\u011fil, \u00e7iftlikte \u00fcretilen yo\u011furt, peynir, yem gibi yan \u00fcr\u00fcnleri, verilen hizmetleri ve al\u0131nan destek \u00f6demelerini de kapsayan, \u00e7iftlik kap\u0131s\u0131ndaki br\u00fct de\u011ferdir.<\/p>\n<p>Bu de\u011fer hesapland\u0131ktan sonra, i\u00e7inden ara t\u00fcketim yani mazot, g\u00fcbre, yem, sulama, elektrik gibi giderler \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve geriye kalan katma de\u011fer elde edilir.<\/p>\n<p>Katma de\u011fer 100 ise \u00fcretim de\u011feri en az 125-140 olmal\u0131<\/p>\n<p>Kahveci, T\u00fcrkiye\u2019de 2024 y\u0131l\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131klanan 74 milyar dolarl\u0131k has\u0131la verisinin inand\u0131r\u0131c\u0131 olabilmesi i\u00e7in, tar\u0131msal \u00fcretim de\u011ferinin en az 105-110 milyar dolar seviyesinde olmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor. Oysa kamuoyuyla 2020 sonras\u0131 T\u00dcD verileri payla\u015f\u0131lm\u0131yor.<\/p>\n<p>&#8220;Birileri bu verileri biliyor ama kamu bilmiyor. \u015eeffafl\u0131k yoksa, hesaplama y\u00f6ntemi sorgulanmal\u0131&#8221; diyen Kahveci, FAO\u2019nun 2023 i\u00e7in T\u00fcrkiye&#8217;nin yaln\u0131zca bitkisel ve hayvansal \u00fcretimini 89,5 milyar dolar olarak verdi\u011fini, buna ormanc\u0131l\u0131k, bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve \u00e7iftlik hizmetlerinin dahil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n<p>Sabit fiyatlarla tablo daha da \u00e7arp\u0131c\u0131<\/p>\n<p>2024 y\u0131l\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131klanan 74 milyar dolar, sabit fiyatlara g\u00f6re ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck bir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe denk geliyor:<\/p>\n<p>2015=100 sabit dolar fiyat\u0131na g\u00f6re: Tar\u0131msal \u00fcretim 66,5 milyar dolara denk geliyor.<\/p>\n<p>2015=100 sabit TL baz\u0131nda: 2,4 trilyon TL de\u011fil, sadece 121 milyar TL&#8217;lik bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck s\u00f6z konusu.<\/p>\n<p>Bu fark, enflasyon, d\u00f6viz kuru ve s\u00fcbvansiyonlar\u0131n etkisinin dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da farkl\u0131 hesaplama y\u00f6ntemleriyle ger\u00e7ek de\u011ferlerin g\u00f6lgede kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p>Gelir, s\u00fcbvansiyon ve maliyetler: Bilinmeyen kalemler<\/p>\n<p>Kahveci, tar\u0131msal katma de\u011fer hesaplamas\u0131nda \u015fu kritik noktalar\u0131n a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor:<\/p>\n<p>\u00dcr\u00fcnler hangi fiyatla de\u011ferlendirilmi\u015f?<\/p>\n<p>Destekleme (prim) \u00f6demeleri hesaba dahil edilmi\u015f mi?<\/p>\n<p>Giderler yaln\u0131zca ara t\u00fcketim mi, toplam i\u015fletme maliyetleri nerede?<\/p>\n<p>\u00dccretlendirilmeyen i\u015fg\u00fcc\u00fc ve amortismanlar hesaba kat\u0131lm\u0131\u015f m\u0131?<\/p>\n<p>Rakam y\u00fcksek, i\u00e7erik belirsiz<\/p>\n<p>Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 74 milyar dolarl\u0131k tar\u0131msal has\u0131la, ekonomik b\u00fcy\u00fckl\u00fck a\u00e7\u0131s\u0131ndan iddial\u0131 g\u00f6r\u00fcnse de, uzmanlara g\u00f6re verilerin eksikli\u011fi, hesaplamadaki \u015feffafl\u0131k sorunlar\u0131 ve \u00fcreticinin ger\u00e7ek ko\u015fullar\u0131n\u0131n g\u00f6z ard\u0131 edilmesi ciddi bir sorgulamay\u0131 beraberinde getiriyor.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tar\u0131m ve Orman Bakan\u0131 \u0130brahim Yumakl\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin tar\u0131msal b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle ilgili dikkat \u00e7eken bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. Yumakl\u0131, 2024 y\u0131l\u0131nda tar\u0131msal has\u0131lan\u0131n y\u00fczde 7 art\u0131\u015fla 74 milyar dolara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bununla birlikte T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fcnyada ilk 7 tar\u0131m \u00fclkesi aras\u0131na girdi\u011fini belirtti. Ancak tar\u0131m politakalar\u0131 uzmanlar\u0131, bu t\u00fcr verilerin kamuoyunda yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalara yol a\u00e7abilece\u011fini, a\u00e7\u0131klanan &#8216;tar\u0131msal has\u0131la&#8217; kavram\u0131n\u0131n &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3647,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-3646","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-tarim-haberleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3646"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3646\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}