{"id":3680,"date":"2025-07-12T12:34:00","date_gmt":"2025-07-12T09:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/2025\/07\/12\/gida-perakende-pazari-buyuyor-ya-gida-uretenler-ya-ciftciler-2\/"},"modified":"2025-07-12T12:34:00","modified_gmt":"2025-07-12T09:34:00","slug":"gida-perakende-pazari-buyuyor-ya-gida-uretenler-ya-ciftciler-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/2025\/07\/12\/gida-perakende-pazari-buyuyor-ya-gida-uretenler-ya-ciftciler-2\/","title":{"rendered":"G\u0131da perakende pazar\u0131 b\u00fcy\u00fcyor; ya g\u0131da \u00fcretenler ya \u00e7ift\u00e7iler? (2)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Peki g\u0131da perakendeciler bu pastay\u0131 nas\u0131l b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n<p><strong>5\u2019den fazla ma\u011fazas\u0131 olan 200\u2019den fazla markaya ait zincir marketlerin bu pasta i\u00e7indeki pay\u0131 ne?<\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de ma\u011faza say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ilk 10 marka hangisi?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130lk 10 marka ka\u00e7 firmaya ait?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ne durumdalar?<\/strong><\/p>\n<p>Bakal\u0131m.<\/p>\n<p><strong>Rapora g\u00f6re:<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lk 10 zincir market markas\u0131<\/p>\n<p>A101<\/p>\n<p>\u015eok<\/p>\n<p>B\u0130M<\/p>\n<p>Migros<\/p>\n<p>Se\u00e7<\/p>\n<p>Ekomini<\/p>\n<p>Hakmar<\/p>\n<p>CarrefourSA ve<\/p>\n<p>Onur.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" alt=\"Market-5\" class=\"detail-photo img-fluid\" height=\"322\" src=\"https:\/\/tarimdanhabercom.teimg.com\/tarimdanhaber-com\/uploads\/2025\/07\/market-5.jpg\" width=\"766\" \/><\/p>\n<p>2022\u2019de de bu markalar yine ilk 10 i\u00e7inde.<\/p>\n<p><strong>2022\u2019te ilk 10\u2019nun ma\u011faza say\u0131s\u0131 42.541 adet.<\/strong><\/p>\n<p><strong>2023\u2019te 44.820 adet.<\/strong><\/p>\n<p><strong>2024\u2019te 50.467 adet.<\/strong><\/p>\n<p><strong>2022-2024 aras\u0131 bu markalar toplam 7.926 adet<\/strong><\/p>\n<p><strong>2023-2024 aras\u0131nda ise 5.647 adet yeni ma\u011faza a\u00e7m\u0131\u015f.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lk 3 s\u0131radaki ve s\u0131ralanmadaki marka adlar\u0131 de\u011fi\u015fmemi\u015f.<\/p>\n<p><strong>2022-2024 aras\u0131nda en fazla art\u0131\u015f\u0131 4.042 ma\u011faza ile A101 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015eok 1.551 ma\u011faza<\/strong><\/p>\n<p><strong>B\u0130M ise 1.631 yeni ma\u011faza a\u00e7m\u0131\u015f.<\/strong><\/p>\n\n<p><strong>\u0130lk 10 ma\u011faza, 7 firmaya ait.<\/strong><\/p>\n\n<p><strong>Firmalara g\u00f6re ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda;<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130lk 3 firman\u0131n (markan\u0131n de\u011fil) toplam ma\u011faza say\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<p><strong>2024 y\u0131l\u0131nda 43.177 olmu\u015f.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130lk 10 i\u00e7indeki pay\u0131 ~%86.<\/strong><\/p>\n<p>\u015eimdi USDA\u2019n\u0131n hem 2024 hem de 2025 y\u0131l\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye Perakende G\u0131da Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131 Raporlar\u0131nda dikkat \u00e7ekti\u011fi \u00fczere <strong>Tar\u0131m Kredi Marketlere<\/strong> de bir paragraf a\u00e7mak gerekir.<\/p>\n<p>2025 Raporunda bu konu (\u00e7evirisiyle) \u015f\u00f6yle yer al\u0131yor:<\/p>\n<p>\u201c2020&#8217;de g\u0131da ve i\u00e7ecek enflasyonunu kontrol alt\u0131na almak amac\u0131yla ba\u015flat\u0131lan yar\u0131-devlet destekli T\u00fcrk Tar\u0131m Kredi Kooperatifleri Marketleri (TTKKM), T\u00fcrkiye genelinde \u00f6zellikle d\u00fc\u015f\u00fck gelirli mahallelerde h\u0131zla b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ma\u011fazalar, fiyatlar\u0131n\u0131n genelde rakiplerinden %10-15 daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu ve h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan s\u00fcbvanse edildi\u011fini iddia ederek indirimli tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnler ve temel g\u0131da maddeleri satt\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmektedir, ancak yap\u0131lan g\u00f6zlemler bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fcn indirimli ma\u011fazalarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha d\u00fc\u015f\u00fck fiyatl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Analistler, bunun ilgili kurumdaki yanl\u0131\u015f y\u00f6netimden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor. \u201cPek \u00e7ok piyasa kayna\u011f\u0131 ve rakip market zinciri, TTKKM marketler zincirini serbest piyasa ekonomisine y\u00f6nelik ho\u015f kar\u015f\u0131lanmayan bir devlet m\u00fcdahalesi olarak g\u00f6r\u00fcyor.\u201d<\/p>\n<p>Bu aktarmadan sonra ge\u00e7en y\u0131l ki yaz\u0131mda 2023 y\u0131l\u0131nda Tar\u0131m Kredi Market say\u0131s\u0131n\u0131n 2.148 oldu\u011funu yazm\u0131\u015f\u0131m.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcncel say\u0131n\u0131n 4.500 civar\u0131nda sat\u0131\u015f noktas\u0131 \u015feklinde oldu\u011fu,<\/strong> bunun 900 civar\u0131nda birim kooperatif sat\u0131\u015f noktas\u0131, 1.200 civar\u0131nda bakkal nitelikli kooperatif marketi oldu\u011fu, ma\u011faza boyutunun ise 2.380 civar\u0131nda oldu\u011fu tahmin ediliyor.<\/p>\n<p><strong>A\u00e7\u0131k ciro bilgilerine ise ne yaz\u0131k ki eri\u015filemiyor olmakla beraber 2024 i\u00e7in 50-60 milyar TL civar\u0131nda oldu\u011fu yorumlan\u0131yor.<\/strong><\/p>\n<p>Bilgiler bu \u015fekilde olunca TKK Sat\u0131\u015f Noktalar\u0131n\u0131 bu de\u011ferlendirmelere dahil etmeyece\u011fiz.<\/p>\n<p>Bu ara notu payla\u015ft\u0131ktan sonra, rapor i\u00e7eriklerinden ve kaynaklar\u0131ndan devam edelim.<\/p>\n\n<p><strong>Bu noktada ilk 10 markan\u0131n sat\u0131\u015f paylar\u0131 nedir diye bakal\u0131m:<\/strong><\/p>\n<p><strong>2023 y\u0131l\u0131nda 10 markan\u0131n 31,040 milyar $ olan sat\u0131\u015f tutar\u0131 2024 y\u0131l\u0131nda 42,382 milyar $\u2019a \u00e7\u0131km\u0131\u015f.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Art\u0131\u015f oran\u0131 %36,5<\/strong><\/p>\n<p><strong>TL olarak ise 2023 ve 2024 MB Ortalama Kur\/sat\u0131\u015f de\u011ferlerine g\u00f6re 738,473 milyar TL olan sat\u0131\u015f tutarlar\u0131 1,392 trilyon TL olmu\u015f.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Art\u0131\u015f oran\u0131 %89,3.<\/strong><\/p>\n\n<p><strong>Bu ilk 10 marka;<\/strong><\/p>\n<p><strong>2023 y\u0131l\u0131nda Toplam G\u0131da Perakende Sat\u0131\u015f Tutarlar\u0131na g\u00f6re sat\u0131\u015flar\u0131n, $ baz\u0131nda %41,16\u2019s\u0131n\u0131 <\/strong>(75,414;31,040),<\/p>\n<p><strong>2024 y\u0131l\u0131nda ise %44,4\u2019\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f<\/strong> (95,444; 42,382).<\/p>\n<p><strong>Kalan yakla\u015f\u0131k 190 firma,<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yakla\u015f\u0131k 2023 i\u00e7in 290,6 bin sat\u0131\u015f birimi,<\/strong><\/p>\n<p><strong>2024 i\u00e7in 290,7 bin sat\u0131\u015f birimi geriye kalan yakla\u015f\u0131k %58 ve %56\u2019l\u0131k k\u0131sm\u0131 payla\u015fm\u0131\u015flar.<\/strong><\/p>\n\n<p>\u015eimdi i\u015fin sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc, kur dengesizli\u011fi, enflasyon vs k\u0131sm\u0131n\u0131 Ekonomist arkada\u015flara b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n<p>Ancak benim bakmam gereken tar\u0131m ekonomisinde bu veriler ne ifade ediyor?<\/p>\n<p>\u00dcstteki yaz\u0131da tar\u0131msal emtialar\u0131n pazara sunum kanallar\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle Hal Sistemini yazm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Tekrar etmeyece\u011fim.<\/p>\n<p>Ancak tekrar edece\u011fim bir \u015fey var.<\/p>\n<p>Elbette bu zincir marketler sadece ham \u00fcr\u00fcn satm\u0131yor.<\/p>\n<p>\u0130\u015flenmi\u015f, yar\u0131 i\u015flenmi\u015f \u00fcr\u00fcn de sat\u0131yor.<\/p>\n<p>Muhtemelen sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 bu \u015fekildedir.<\/p>\n<p>Ancak tedarik-\u00e7i kanallar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Ham \u00fcr\u00fcnler de i\u015flenmi\u015f olanlar da bir tedarik a\u011f\u0131ndan geliyor.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yani ana kaynak ayn\u0131 ve \u00e7ift\u00e7iler.<\/strong><\/p>\n<p>Burada i\u015flenmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerin tedarik kayna\u011f\u0131 ile ham madde tedarik kayna\u011f\u0131n\u0131n <strong>\u201cb\u00fct\u00fcnle\u015fik oldu\u011funu\u201d<\/strong> (\u00f6zellikle indirim marketlerinde ve kendi markas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan fason \u00fcr\u00fcnlerde bu durum tedarik\u00e7i a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00fct\u00fcnle\u015fik hale geliyor. Yani hammadde tedarik\u00e7isi ile fason i\u015fleyicisi ve zincir marketlerin \u015firket ba\u011flar\u0131 kurumsal ba\u011flar i\u00e7eriyor\/i\u00e7erebiliyor.) dikkatlerden ka\u00e7\u0131rmamam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n<p><strong>Demem o ki;<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bu \u015fekilde ki piyasa ve bu tedarik zinciri sizce \u00e7ift\u00e7ileri ne kadar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ne kadar d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Dahas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorunda m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bu sorular\u0131n yan\u0131t\u0131n\u0131 verecek olanlar bu marketler, bu tedarik a\u011flar\u0131n\u0131n h\u00e2kim kurulu\u015flar\u0131, serbest piyasa d\u00fczeninin kar maksimizasyonu kafas\u0131 de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kamusal alan, kamunun kendisi, geni\u015f anlamda devletin kurumsal halidir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130\u015fte buna biz TARIMSAL P\u0130YASA D\u00dcZEN\u0130 diyoruz.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kimse,<\/strong><\/p>\n<p><strong>B\u00f6ylesine bir g\u00fc\u00e7,<\/strong><\/p>\n<p><strong>B\u00f6ylesine bir sermaye,<\/strong><\/p>\n<p><strong>B\u00f6ylesine bir tekelle\u015fmeye a\u00e7\u0131k piyasa d\u00fczenine, \u00c7\u0130FT\u00c7\u0130LER\u0130N KAR\u015eI KOYAB\u0130LECE\u011e\u0130N\u0130 D\u00dc\u015e\u00dcNMES\u0130N. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Beklemesin, beklememelidir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130\u015fte bu nedenle d\u00fcnyan\u0131n her yerinde, tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00fcretim g\u00fcc\u00fc ile piyasa g\u00fcc\u00fc aras\u0131nda \u201ckamusal alan\u201d olmak zorundad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>B\u00f6yledir de.<\/p>\n<p>Yani benim ifadem ile \u00e7ift\u00e7i ve piyasa aras\u0131nda; \u00fcr\u00fcn ve raf aras\u0131nda <strong>\u201cTAMPON MEKAN\u0130ZMALARA\u201d<\/strong> ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n<p>Bu mekanizmalar <strong>\u201cKAMUSAL ALAN\u201d<\/strong> da devletin kamu g\u00fcc\u00fcyle i\u015fleyebilirler.<\/p>\n<p>Bu mekanizmalar\u0131n neler olmas\u0131 gerekti\u011fini defalarca anlatt\u0131m. \u00d6nceki yaz\u0131da var.<\/p>\n<p>Yeniden anlatmayaca\u011f\u0131m ancak bizde bu i\u015fler nas\u0131l oluyor, bakal\u0131m?<\/p>\n\n<p><strong>Biz bu i\u015fi ticari cezalara, asayi\u015fe, zab\u0131taya havale etmi\u015f durumday\u0131z.<\/strong><\/p>\n<p><strong>O zaman (ironik) bir \u00f6nerim olsun:<\/strong><\/p>\n<p><strong>Madem \u00fcretimi \u00e7ift\u00e7iler yap\u0131yor, cezalar\u0131 da asayi\u015fi de zab\u0131tay\u0131 da \u00e7ift\u00e7iler sa\u011flas\u0131n.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kural\u0131m \u00e7ift\u00e7ilerden olu\u015fan bir kurum, onlar \u00fcretim fiyat\u0131n\u0131, t\u00fcketim ko\u015fullar\u0131n\u0131, karl\u0131l\u0131\u011f\u0131, adil bir \u015fekilde belirlesin.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Olur mu \u00f6yle \u015fey diyorsan\u0131z;<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ayn\u0131s\u0131n\u0131 bu zincirlere de deyin o zaman.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Olur mu bu kadar piyasa hakimiyeti?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00c7ift\u00e7inin 5 TL\u2019lik \u00fcr\u00fcn\u00fc 50 TL olur mu?<\/strong><\/p>\n\n<p><strong>K: Perakende G\u0131da Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131 USDA\/GA\u0130N 16 Haziran 2025 tarihli T\u00fcrkiye Raporu<br \/>\nPerakende G\u0131da Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131 USDA\/GA\u0130N 15 Kas\u0131m 2024 tarihli T\u00fcrkiye Raporu<br \/>\nT\u00dc\u0130K<br \/>\nAnalizler ve tablolar: EK<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Peki g\u0131da perakendeciler bu pastay\u0131 nas\u0131l b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcyor? 5\u2019den fazla ma\u011fazas\u0131 olan 200\u2019den fazla markaya ait zincir marketlerin bu pasta i\u00e7indeki pay\u0131 ne? T\u00fcrkiye\u2019de ma\u011faza say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ilk 10 marka hangisi? \u0130lk 10 marka ka\u00e7 firmaya ait? Ne durumdalar? Bakal\u0131m. Rapora g\u00f6re: \u0130lk 10 zincir market markas\u0131 A101 \u015eok B\u0130M Migros Se\u00e7 Ekomini Hakmar CarrefourSA ve &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3681,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-3680","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-tarim-haberleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3680","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3680"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3680\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3680"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/topraktaumutvar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}